Đạo diễn: Satoshi Kon
Sản xuất: Taro Maki
Kịch bản: Sadayuki Murai, Satoshi Kon
Âm nhạc: Susumu Hirasawa

Thời lượng: 87 phút
Năm: 2001
Ngôn ngữ: tiếng Nhật

Cast: Miyoko Shoji, Mami Koyama, Fumiko Orikasa, Shōzō Iizuka


Satoshi Kon lại một lần nữa chứng tỏ mình là một người biết kể chuyện, sau một Perfect Blue đầy tăm tối, cả một God Father sản xuất sau này, và hẳn sẽ trong rất nhiều bộ phim sắp tới nữa của mình. Millennium Actress vẫn tiếp tục với một phong cách animation mượt mà và chăm chút, không thể nói là xuất sắc xuất thần ở cái gì cụ thể, nhưng thuận mắt và đáng hài lòng từ đầu tới tận thước phim cuối cùng.

Tại sao nói Satoshi Kon biết cách kể chuyện: bảo Millennium Actress phức tạp thì nó phức tạp vô cùng, mà bảo đơn giản thì cũng đúng là đơn giản không ngờ. Đây là kết quả của một lối kể chuyện độc đáo, Satoshi Kon giữ một cái trục thống nhất xuyên suốt cả câu chuyện, nhưng đắp lên cái trục đấy những mảnh ghép khác nhau, vừa không liên quan, lại vừa liên quan.

Cái trục thống nhất đó là người phụ nữ Chiyoko Fujiwara, một nữ diễn viên nổi tiếng đã rời bỏ màn ảnh. Một đạo diễn tên Genya Tachibana nung nấu mong muốn được làm một phim tài liệu về bà, tìm tới tận nơi ở ẩn dật của bà để phỏng vấn. Khi đến nơi, ông ta - vốn là một người quen cũ - trao trả lại bà một món đồ mà bà đánh mất từ lâu lắm - một chiếc chìa khóa. Và nó đồng thời cũng mở ra câu chuyện của quá khứ, bắt đầu từ lúc Chiyoko vẫn còn đắn đo có nên theo nghiệp diễn viên hay không.


Cốt truyện chính của cuộc đời bà là một cuộc đuổi bắt. Khi vẫn còn là học sinh trung học, đất nước đang trải mình trong chiến tranh, Chiyoko tình cờ cứu giúp một thanh niên bị truy đuổi bởi cảnh sát. Cô bé nhanh chóng đem lòng yêu mến người thanh niên bí hiểm này, nhưng anh ta đã sớm phải bỏ trốn tiếp vì sự truy đuổi, để lại cho cô bé không gì nhiều hơn một chiếc chìa khóa, và một địa điểm mơ hồ mình sẽ đến. Vì thế mà Chiyoko hạ quyết tâm trở thành diễn viên, để có thể đến những nơi cần đến, có thể tìm thấy anh, để anh có thể một lúc nào đó, tình cờ nhìn thấy cô ở trên màn ảnh.

Cô muốn tìm người thanh niên đó bằng mọi cách. "I'll go to you." - đó là lời hứa buông ra nhất định phải thực hiện bằng được.


Millennium Actress kể ra thì đúng là một thước phim tài liệu - ở đấy có quá khứ xen lẫn với những cảnh phỏng vấn trong hiện tại. Nhưng nó cũng là nhiều hơn thế. Satoshi không chỉ dùng đến quá khứ và hiện tại để kể cuộc đuổi bắt này. Ông dùng những thước phim của chính Chiyoko để kể lại cuộc đời bà. Một lối nghệ thuật "play within a play", bởi vậy mà bỗng chốc chẳng ai trong chúng ta biết được đâu là câu chuyện chính, câu chuyện thật, đâu chỉ là những thước phim diễn xuất của người nữ diễn viên này.

Ngay lúc này bạn đang thấy cô bé Chiyoko trên đoàn tàu tìm về phương Bắc, nơi vị thầy bói khẳng định rằng chàng thanh niên đó đã đến. Một giây sau bạn lấy một nàng công chúa mặc quân phục nhà lính phi ngựa trong khói lửa chiến tranh. Rồi ngay sau đó lại là một nữ phi hành gia đặt chân xuống Mặt Trăng. Cứ thế cứ thế. Chiyoko đã tham gia rất nhiều bộ phim, chúng lần lượt được giới thiệu một cách thống nhất trong những lời kể, và một cách khó hiểu, đều thể hiện những cuộc đuổi bắt - người nữ chính luôn luôn đang đi tìm, đang đuổi theo một con người - một con người, hoặc một bóng đen. Cứ đuổi mãi theo như thế, mãi như thế, một mình bà.

Cứ như một lời nguyền về tình yêu không bao giờ đạt được, và ta chẳng thể hiểu đó chỉ là giả thiết trong phim của Chiyoko, hay là sự thật diễn ra trong cuộc đời bà.



Bởi vậy mới nói, Millennium Actress đơn giản thì rất đơn giản - đó chỉ là cuộc đuổi bắt của một người phụ nữ trong suốt cả cuộc đời mình, là một lời hứa, là một nỗi lòng, là một bí mật. Mà bảo nó phức tạp thì cũng là vô cùng - bạn chẳng bao giờ nhận ra nổi mình đang đứng ở đâu, ai đang đóng vai diễn gì, và đâu mới là con người thật của họ. Trong lúc theo dõi câu chuyện bạn có một thôi thúc mãnh liệt là hiểu chuyện gì đang diễn ra, bạn muốn làm chủ những thông tin đang tiếp nhận vào đầu. Nhưng rồi đến phút cuối tất cả những phức tạp đó sẽ chẳng còn gì quan trọng. Quan trọng là kết quả của cuộc đuổi bắt ấy. Và cả ý nghĩa của nó.



Có thể nói Millennium Actress buồn. Cũng có thể nói nó hài hước. Tích cực cũng được, mà có cả bất lực. Nhìn nhận nó theo cách nào sẽ phụ thuộc vào bạn. Còn như cá nhân tôi, cảm thấy nó rất độc đáo. Một cuộc đuổi bắt cả cuộc đời có thể chẳng có gì đặc biệt đến mức phải trầm trồ, nhưng với cách kể chuyện của Satoshi Kon, tôi đã đặt nhiều suy nghĩ vào chuyện đó nhiều hơn mình đã từng.

Đó có thể không phải chỉ là một cuộc đuổi bắt. Đó có lẽ là cả giấc mơ của một người phụ nữ. Một giấc mơ không chỉ có chờ đợi. Một giấc mơ không thành, nhưng hạnh phúc, theo một cách nào đó.